सर्व्हर : ग्रंथालय संगणकीकरणाचा मूलभूत घटक योग्य सर्व्हरची निवड, व्हर्च्युअलायझेशन आणि आमच्या ग्रंथालयातील प्रत्यक्ष अनुभव आजच्या डिजिटल युगात ग्रंथालय संगणकीकरणासाठी केवळ चांगले सॉफ्टवेअर असणे पुरेसे नाही, तर त्या सॉफ्टवेअरना सक्षमपणे चालविण्यासाठी योग्य सर्व्हरची निवड करणे तितकेच महत्त्वाचे आहे. Koha ILMS, VuFind Discovery, DSpace, Omeka, Moodle यांसारखी मुक्त-स्रोत (Open Source) सॉफ्टवेअर वापरताना योग्य हार्डवेअर, ऑपरेटिंग सिस्टम आणि Virtualization तंत्रज्ञान यांचा योग्य मेळ साधल्यास कमी खर्चातही अत्यंत कार्यक्षम सर्व्हर इन्फ्रास्ट्रक्चर उभारता येते. या लेखामध्ये ग्रंथालयासाठी उपलब्ध असलेले विविध प्रकारचे सर्व्हर, त्यांची वैशिष्ट्ये, Virtualization चे महत्त्व आणि आमच्या ग्रंथालयामध्ये वापरात असलेल्या प्रत्यक्ष सर्व्हर इन्फ्रास्ट्रक्चरची माहिती दिली आहे. ग्रंथालयासाठी सर्व्हरची उभारणी कशी करता येते? साधारणपणे ग्रंथालयासाठी सर्व्हरची उभारणी पुढील चार प्रकारे करता येते. साधारण डेस्कटॉप संगणक वर्कस्टेशन (Workstation) रॅक सर्व्हर (Rack Server) क्लाऊड सर्व्हर (Cloud Server ...